Tiến sĩ Trần Ngọc Nhiều

Học viện Chính trị khu vực III

Sau 96 năm xây dựng và trưởng thành (1/8/1930 - 1/8/2026), công tác tuyên giáo của Đảng đang đứng trước một không gian hoạt động rộng lớn chưa từng có. Kỷ nguyên số mở ra cơ hội đưa thông tin chính thống đến với hàng triệu người trong thời gian ngắn, nhưng cũng làm cho cuộc đấu tranh tư tưởng diễn ra nhanh hơn, phức tạp hơn và quyết liệt hơn. Giữ vững trận địa tư tưởng hôm nay đòi hỏi sự chủ động, bản lĩnh và phương thức tuyên giáo đủ sức thuyết phục trong từng dòng thông tin.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Huỳnh Thị Thùy Dung phát biểu tham luận tại hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác tuyên giáo và dân vận 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối                 năm 2026. Ảnh: Trọng Huy. Nguồn Báo Đà Nẵng

Trận địa mới, thách thức mới

Ngày 1/8/1930, Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng xuất bản tài liệu “Ngày quốc tế đỏ, 1-8”, đánh dấu hoạt động chính thức của cơ quan chuyên trách làm công tác tuyên truyền, cổ động của Đảng. Từ đó, công tác tuyên giáo luôn góp phần truyền bá lý luận, giác ngộ quần chúng và củng cố sự thống nhất trong Đảng, sự đồng thuận trong xã hội.

Ngày nay, không gian mạng đã trở thành một địa bàn chiến lược. Mỗi tài khoản mạng xã hội vừa là nơi tiếp nhận, vừa có thể là một “trạm phát” thông tin. Thông tin tích cực có điều kiện lan tỏa mạnh mẽ, nhưng tin giả, nội dung xuyên tạc và kích động cũng phát tán với tốc độ chưa từng có.

Các thế lực thù địch, cơ hội chính trị triệt để lợi dụng đặc điểm đó để xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bóp méo lịch sử, khoét sâu hạn chế và kích động tâm lý bất mãn. Nguy hiểm hơn, nhiều thông tin sai trái không xuất hiện dưới dạng công kích trực diện, mà được ngụy trang bằng những lời bình luận có vẻ “khách quan”, pha trộn thật - giả, đánh vào cảm xúc và sự hiếu kỳ của người đọc.

Thách thức không chỉ đến từ bên ngoài. Sự chậm trễ trong cung cấp thông tin, cách tuyên truyền khô cứng, né tránh vấn đề nóng hoặc giải thích thiếu thuyết phục cũng có thể tạo ra khoảng trống. Mà trên không gian số, không có khoảng trống nào tồn tại lâu: nếu thông tin chính thống không kịp thời lên tiếng, tin giả sẽ chiếm lĩnh; nếu cái đúng không được bảo vệ đủ mạnh, cái sai sẽ tìm cách dẫn dắt nhận thức.

Để sự thật luôn đi trước một bước

Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại”. Chỉ dẫn của Người vẫn nguyên giá trị, nhưng trong môi trường số, yêu cầu “dân hiểu” trước hết đòi hỏi thông tin phải đúng, nhanh, rõ ràng và phù hợp với từng nhóm công chúng.

Chủ tich Hồ Chí Minh (1890-1969), Ảnh tư liệu

Quy định số 19-QĐ/TW ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng yêu cầu phát huy vai trò “đi trước, mở đường, dẫn dắt, chỉ đạo thực tiễn”. “Đi trước” trong truyền thông hiện đại không chỉ là dự báo xu hướng, mà còn là chủ động chuẩn bị nội dung, phương án phản ứng và lực lượng tham gia trước những tình huống có thể phát sinh. Không thể đợi tin giả lan rộng mới đính chính, đợi dư luận phức tạp mới định hướng, đợi niềm tin bị tổn thương mới tìm cách hàn gắn.

Thông tin chính thống muốn đi trước phải bắt đầu từ việc tôn trọng sự thật. Tuyên giáo không tô hồng, không né tránh khuyết điểm, không dùng khẩu hiệu thay cho lời giải. Những vấn đề Nhân dân quan tâm cần được giải đáp thẳng thắn; những hạn chế phải được nhìn nhận cầu thị; những kết quả phải được chứng minh bằng dữ liệu và thực tiễn. Công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình chính là nền tảng quan trọng để ngăn chặn suy diễn, củng cố niềm tin.

Cùng với tốc độ, phải đặc biệt coi trọng sức thuyết phục. Trong một môi trường dư thừa thông tin, nội dung dài dòng, khuôn mẫu và xa rời đời sống khó có thể chạm tới người đọc. Cần chuyển mạnh từ truyền đạt một chiều sang đối thoại; từ những văn bản nặng tính hành chính sang câu chuyện gần gũi; kết hợp bài viết, hình ảnh, đồ họa, video ngắn và các hình thức tương tác phù hợp. Đổi mới hình thức không phải chạy theo thị hiếu dễ dãi, mà để giá trị đúng đắn đến với công chúng hiệu quả hơn.

Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra điều kiện để công tác tuyên giáo khai thác dữ liệu, theo dõi dư luận và phát hiện sớm vấn đề. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ tổng hợp, phân tích, nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm của con người.

Xây dựng đội ngũ đủ bản lĩnh, giỏi phương pháp

Suy cho cùng, sức mạnh của công tác tuyên giáo phụ thuộc vào con người. Cán bộ tuyên giáo trong giai đoạn mới phải vững vàng về chính trị, sâu sắc về lý luận, nhạy bén trước thực tiễn, hiểu công chúng, thạo truyền thông và biết sử dụng công nghệ. Thiếu bản lĩnh sẽ dễ dao động trước thông tin phức tạp; thiếu kiến thức sẽ khó tranh luận; thiếu kỹ năng số sẽ chậm nhịp; thiếu thực tiễn sẽ nói không trúng điều Nhân dân quan tâm.

Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị nhấn mạnh việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh. Đối với cán bộ tuyên giáo, thực hành phương pháp Hồ Chí Minh là điều tra, nghiên cứu kỹ; nói và viết ngắn gọn, dễ hiểu; tôn trọng, lắng nghe Nhân dân; kết hợp lý lẽ với thực tiễn và lấy nêu gương làm sức thuyết phục. Đó cũng là phương thuốc khắc phục bệnh giáo điều, áp đặt, nói nhiều làm ít.

***

Kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống ngành Tuyên giáo là dịp tự hào về chặng đường vẻ vang, đồng thời là lời nhắc phải đổi mới mạnh mẽ hơn. Không gian mạng không làm giảm vai trò của tuyên giáo; trái lại, càng đặt công tác này vào vị trí tuyến đầu của cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Muốn không để trận địa tư tưởng bị bỏ trống, thông tin chính thống phải nhanh hơn, sự thật phải rõ hơn, đối thoại phải chân thành hơn và đội ngũ cán bộ phải bản lĩnh hơn. Khi cái đúng được bảo vệ kịp thời, cái tốt được lan tỏa mạnh mẽ và những băn khoăn chính đáng được giải đáp thấu đáo, công tác tuyên giáo sẽ tiếp tục quy tụ niềm tin, tạo đồng thuận và khơi dậy sức mạnh hành động trong toàn xã hội.